محمد باقر ملكيان
38
علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى )
مورد بحث انزال وحى را بر قلب آن جناب دانسته ، از اين جهت است كه قلب او به صفات ملكى متصف بوده ، صفاتى كه با آن صفات وحى را از روح الامين مىگرفته و بدين جهت نفرمود : « نزل به عليك روح الامين » با اينكه اگر اينطور مىفرمود مختصرتر بود . و اين نيز وقتى درست است كه بگوييم حواس و قواى بدنى نيز در تلقى وحى شركت دارند و ايرادش در سابق گذشت . جمعى « 1 » ديگر از مفسرين گفتهاند : مراد از قلب همان عضو مخصوص بدن است و ادراك و شعور هرچه باشد از خواص آن عضو است . البته بعضى « 2 » در تفسير آيه مورد بحث گفتهاند : اگر قلب را متعلق انزال قرار داده ، از باب توسع و مجازگويى بوده و گرنه « نزل عليك » هم صحيح بود . توضيح اينكه خداى تعالى از راه خلق صوت ، قرآن را به گوش جبرئيل مىرسانده و جبرئيل هم آن را براى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مىخوانده و آن جناب وحى مذكور را فرا مىگرفته و در قلب خود حفظ و از بر مىكرده ، پس به اين اعتبار صحيح است گفته شود كه قرآن را بر قلب او نازل كرد . بعضى « 3 » ديگر گفتهاند : تخصيص قلب به انزال ، از اين باب است كه معانى روحانى نخست بر روح نازل مىشود و سپس از آنجا به قلب مىرسد ، چون ميان روح و قلب ارتباط و تعلق است و آنگاه از قلب به دماغ ( مغز ) رسيده ، در لوح خيال نقش مىبندد .
--> ( 1 ) . روح المعانى : 7 / 338 . ( 2 ) . روح المعانى : 7 / 338 . ( 3 ) . روح المعانى : 7 / 338 .